Atik Hiyerarşisi

Atığın ne olduğunu hepimiz biliyoruz, ancak yasal açıdan atık tanımına tekrar bir bakalım. Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik’te “atık” şu şekilde tanımlanıyor: “Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan ve Yönetmelikteki sınıflarda  yer alan herhangi bir maddedir”.

Kuruluşumuzdaki faaliyetler sonucunda pek çok farklı türde atık oluşuyor. Bunların arasında tehlikeli atıklar olabildiği gibi tehlikesiz atıklar da olabiliyor. Peki bu atıklar oluştuktan sonra ne yapılması gerektiğine, atıklar için en uygun seçeneğin ne olduğuna, nasıl karar veriliyor, hiç düşündünüz mü? İşte bu noktada bugünkü konumuz olan atık hiyerarşisi önem kazanıyor, çünkü atıklar oluştuktan sonra, hatta oluşmadan önce, atıklar için en uygun seçeneğin hangisi olduğuna atık hiyerarşisi göz önünde bulundurularak karar veriliyor.  

Atık hiyerarşisini,  atık yönetimi seçeneklerinin çevre açısından en fazla tercih edilmesi gerekenden, en az tercih edilmesi gerekene doğru sıralanması olarak tanımlayabiliriz. Bu doğrultuda, atık hiyerarşisi başlıca aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır:

1. Önleme/Azaltma 

2. Geri Dönüşüm

3. Enerji Geri Kazanımı

4. Bertaraf

Şimdi bu adımları sıra ile inceleyelim. 

1. Önleme/Azaltma 

Atık hiyerarşisinde birinci öncelik atıkların kaynaklarında oluşumlarının önlenmesi, bu mümkün değilse de azaltılmasıdır. Bazı örnekler verilebilir: 

• Doğal kaynakların olabildiğince az kullanıldığı temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması,

• Daha az tehlikeli özelliğe sahip madde kullanımı

• Ürünlerin kullanım ömürlerinin uzatılması

• Ürünlerde kullanılan ambalaj miktarının azaltılması

• Malzemelerin büyük hacimlerde satın alınması

• Elektronik ortamda iletişime ağırlık verilmesi

• Atık olarak ayrılan maddelerin tekrar kullanımı

• Vb. 

Atıkları kaynakta önleme/azaltmanın çevre açısından başlıca faydaları ise şu şekilde sıralanabilir:

• Doğal kaynakların korunması

• Enerji tasarrufu

• Kirlenmenin azaltılması

• Tehlikeli atıkların azaltılması

• Mali tasarruf

2. Geri Dönüşüm

Atık hiyerarşisinde ikinci öncelik atıkların geri dönüşüm olanaklarının araştırılmasıdır. Geri dönüşüm aşağıdakileri içeren faaliyetler serisidir:

• Geri dönüştürülebilir malzemelerden oluşan atıkların toplanması 

• Geri dönüştürülebilir malzemelerin türlerine göre ayrılması ve prosesten geçirilerek ham madde haline getirilmesi

• Ham maddelerden yeni ürünlerin üretimi

Geri dönüşüm aynı zamanda gıda atıkları, bahçe atıkları ve diğer organik atıkların kompostlanması yoluyla kompost elde edilmesini de içermektedir.

Geri dönüşümde kullanılan proseslerin çevresel etkileri olmakla birlikte, çevre açısından başlıca faydaları ise şu şekilde sıralanabilir:

• Sera gazlarının oluşumunun azaltılması

• Atıksu oluşumunun azaltılması

• Enerji tasarrufu

• Sanayi için değerli ham madde temini

• İstihdam yaratılması

• Temiz teknolojilerin gelişiminin tetiklenmesi

• Çocuklarımızın geleceği için doğal kaynakların korunması

• Yeni atık depolama alanları ve atık yakma tesisi ihtiyaçlarının azaltılması

3. Enerji Geri Kazanımı

Atıklardan enerji geri kazanımı; geri dönüştürülmesi mümkün olmayan atık malzemelerin; yakma, gazlaştırma, piroliz, havasız arıtma ve düzenli depolama sahası (landfill) gazı  elde edilmesi dahil olmak üzere muhtelif prosesler yoluyla kullanılabilir ısıya, elektriğe veya yakıta dönüştürülmesidir. Atıklardan enerji geri kazanımı prosesleri doğal kaynakların korunmasına katkıda bulunmakla birlikte, titizlikle yönetilmedikleri takdirde genel olarak önemli çevresel etkilere sahip proseslerdir. 

4. Bertaraf

Atık yönetimi stratejilerinde çevresel açıdan en son tercih edilmesi gereken seçenek, oluşan atıkların bertaraf edilmesidir. Düzenli atık depolama sahaları (landfill) atık bertarafının en bilinen şekli olup, aynı zamanda entegre bir atık yönetim sisteminin de önemli bir bileşenidir. Ülkemizde bulunan düzenli depolama sahalarının tasarımı, işletilmesi, sahalara atık kabulü, kapasitesi dolan sahaların kapatılması vb. faaliyetler halihazırda 01 04.2010 tarihinde yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.  

Düzenli depolama sahalarında yer kazanmak amacıyla atıkların yakma tesislerinde yakılması da mümkündür. Düzenli depolama sahalarındaki havasız ortamda ayrışan atığın yan ürünü olarak oluşan metan gazı toplanarak elektrik üretiminde yakıt olarak kullanılabilmektedir. Düzenli depolama sahaları ömrünü doldurduğunda üzeri kapatılarak parklar, golf sahaları ve kayak pistleri gibi rekreasyon amaçlı kullanılabilmektedir. 

Çalışanlara düşen görevler:

• Faaliyetlerimiz sonucunda oluşan atıkların öncelikle kaynağında önlenmesi, bu mümkün değilse atık oluşumunun azaltılması, ya da atıkların tehlikeli özelliklerinin azaltılması için neler yapabiliriz, fikirlerinizi bizlerle paylaşın. 

• Faaliyetlerimiz sırasında oluşan atıkları türlerine uygun kaplara atın. Farklı türdeki atıkları kesinlikle birbirleri ile karıştırmayın. Tehlikesiz özellikteki atıklara tehlikeli atık karıştırıldığında, tüm karışımın tehlikeli atık olarak  bertaraf edilmesi gerektiğini, bunun da gerek çevresel açıdan, gerekse mali açıdan zarar verdiğini unutmayın. 

• Atıkların ayrılması, toplanması, taşınması sırasında su, hava, toprak, bitki ve hayvanlar için risk yaratmayacak, gürültü, titreşim ve koku yoluyla rahatsızlığa neden olmayacak, doğal çevrenin olumsuz etkilenmesini önleyecek ve böylece çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek yöntem ve işlemleri kullanın.

Çalışma Sahası Trafik Güvenliği

Araçların, iş makinelerinin veya hareketli ekipmanların işçilere çarpması ölümle sonuçlanan kazalara veya yaralanmalara neden olmaktadır. Çalışma sahalarının; trafik işaretleri, konileri, dubaları ve  bariyerleriyle düzenlenmiş trafik düzenleme kontrolüne  gereksinimi vardır.

Sürücüler, yürüyerek çalışan işçiler ve yayalar kendileri için uygun olan yolu görmeli ve anlamalıdırlar. Yapım/Yıkım gerçekleştirilen çalışma sahası içerisinde, sorumlu olan kişiler trafik kontrol planı belirlemeli ve uygulatmalıdır.

 Trafik kontrol aletleri, işaretleri, ve uyarı panoları sürücülere çalışma olan yerlerden uzak olan yolları takip etmesi bilgisini verir.

 Onaylı trafik kontrol aletleri ki bunlar trafik konileri, varilleri, barikatları ve dubalarıdır, çalışma sahası içerisinde kapalı alanlarda da kullanılabilir

Çalışma Sahası Korumaları

İnşaat çalışma sahası içerisinde, çeşitli beton bariyerler, su, kum, katlanabilir bariyerler, çarpışma yastığı ve kamyon gibi araçların arkasına montelenen ‘dikkatli ol, yavaşla’ anlamına da gelen ve bu yönden çarpmalarda etkiyi azaltan trafik ekipmanları sürücü ihlallerini azaltmada yardımcı olur.

Bayrakla İşaret Vermek

Bayrakçı yüksek görünürlüğe sahip, ışığı iyi şekilde geri yansıtan reflektörlü elbiseler giymelidir. Bu çalışanları her yönden en az 335 m (1000 ft ) den görünür kılar. Görünürlüğü sağlamak için giyilen bu elbisenin 2. veya 3. sınıf performansa sahip olduğundan emin olmak için elbisenin etiketini veya paketini kontrol diniz. Sürücüler ileride bayrakçıların olduğuna dair işaretlerle uyarılmalıdır. Bayrakçılar DUR / YAVAŞLA işaretlerini ki bu işaretler ışıklı olmalıdır veya bayrak kullanmalıdır (yalnızca acil durumlarda)

Aydınlatma

Bayrakçının bulunduğu konum aydınlatılmalıdır.Yürüyen işçiler ve araç operatörleri için aydınlatma en az 54 lux (5 foot-candle) veya daha fazla olmalıdır. Mevcut olan aydınlatma yeterli değilse işaret ışığı veya kimyasal aydınlatma kullanılmalıdır. Göz alıcı aydınlatma azaltılmalı veya kontrol altına alınmalıdır.

Eğitim

Bayrakçılar eğitilmeli/sertifikalandırılmalı ve izin verilen sinyalizasyon yöntemlerini kullanmalıdır.

Sürüş

Araçlar ve iş Makineleri üzerinde üretici firma önerilerine göre emniyet kemeri ve devrilmeye karşı koruma kullanılmalıdır.

Şerit Testere Güvenli Kullanım Talimatı

Bu aleti kullanırken, yaralanma veya malzeme hasarı riskini ortadan kaldırmak için aşağıdaki emniyet talimatlarına uyunuz.

Genel Tehlikeler

1- Çalışma alanını tertipli tutunuz, dağınık bir çalışma alanı kazalara davetiye çıkarır.

2- Tetikte olunuz. Ne yaptığınızı biliniz. İşe aklınızla koyulunuz. Uyuşturucuların, alkolün veya ilaçların etkisi altındayken aleti çalıştırmayınız.

3- Çevresel şartları göz önünde bulundurunuz, çalışma alanını iyi aydınlatın.

4- Elverişsiz duruş pozisyonlarından kaçınınız. Ayaklarınızı yere sağlam basıp, her zaman dengede olunuz.

5- Uzun malzemelerle çalışırken uygun destekler kullanınız.

6- Makineyi yanıcı sıvıların veya gazların yakınında çalıştırmayınız.

7- Bu makine mutlaka şerit testereleri tanıyan ve böyle bir makinenin kullanılmasının yol açabileceği tehlikelerin farkında olan eğitim almış kişiler tarafından çalıştırılmalıdır.

8- Diğer kişileri, tehlike bölgesinin dışında tutunuz. Diğer kişilerin çalışır haldeki makineye veya güç kablosuna dokunmalarına izin vermeyiniz.

9- Makineyi aşırı yüklemeyiniz - makineyi yalnızca tasarlandığı performans aralığı dahilinde kullanınız

10- Makinenin yağmura maruz kalmamasına dikkat edin.

11- Makineyi nemli veya ıslak ortamda çalıştırmayın.

12- Bu makineyi çalıştırırken, radyatörler, borular, ocaklar, soğutucular gibi topraklı nesnelerle temas etmemeye dikkat edin.

13- Güç kablosunu amacı dışında kullanmayın.

14- Makineyi muhafazaları yerinde olmadan kullanmayın.

15- Her zaman şerit testere bıçağından yeterli bir uzaklıkta durun. Gerekirse uygun besleme yardımcıları kullanın.

16- Makineyi çalıştırırken tahrik parçalarından yeterli bir uzaklıkta durun.

17- Kesilen parçaları, hurdaları vs. iş parçası alanından almadan önce şerit testere bıçağının tamamen durmasını bekleyin.

18- Yalnızca kesim sırasında emniyetli bir şekilde tutulabilecek ölçülerdeki parçaları kesin.

19- Şerit testere bıçağını iş parçasını testerenin yanına bastırarak durdurmaya çalışmayın.

20- Servise almadan önce makinenin güç kaynağından ayrıldığından emin olun.

21- Makineyi açarken (örneğin servisten sonra), makine üzerinde veya içinde hiçbir alet veya gevşek parça kalmadığından emin olun.

22- Kullanılmadığında makinenin fişini çekin.

23- Kesme aletlerini değiştirirken eldiven takın.

24- Şerit testere bıçağını hiç kimse yaralanmayacak şekilde saklayın.

25- İş parçalarını sıkıştırmayın.

26- İnce veya ince cidarlı iş parçasını ince dişli testere bıçağı ile kesiniz. Daima keskin şerit testere bıçağı kullanın.

27- Herhangi bir şüphede, iş parçasında yabancı madde (örneğin çivi, vida vs.) mevcudiyeti bakımından kontrol ediniz.

28- Yalnızca kesim sırasında emniyetli bir şekilde tutulabilecek ölçülerdeki parçaları kesin.

29- Asla birkaç parçayı aynı anda kesmeyin - ayrıca birkaç parçayı demetlemeyin. Ferdi parçaların şerit testere bıçağına takılması halinde yaralanma riski meydana gelir.

30- Yuvarlak malzemeleri keserken, iş parçasının dönmesini önlemek için uygun bir kıskı kullanın.

31- Hiçbir uzvunuzun veya giysinizin (eldiven, çözük giysi kısımları; uzun saçları bir saç filesiyle toplayın) dönen parçalara takılmadığından ve içine çekilmediğinden emin olun.

32- Aşağıdakileri içeren iş parçalarını kesmeyin: ipler, sicimler, kordonlar, kablolar, teller veya bunların bağlı olduğu herhangi bir şey.

33- Makineyi ve aksesuarları iyi durumda tutun. Bakım talimatlarına uyun.

34- Kullanmadan önce makinede hasar olup olmadığını kontrol edin: makineyi çalıştırmadan önce, bütün emniyet aygıtlarının, koruyucu muhafazaların veya hafif hasarlı parçaların belirtilen şekilde düzgün çalışıp çalışmadıklarını kontrol edin. Bütün hareketli parçaların gereği gibi çalıştığını ve sıkışmadığını kontrol edin. Bütün parçalar doğru takılmalı ve makinenin düzgün çalışması için gerekli tüm şartları karşılamalıdır.

35- Hasarlı koruma aygıtları veya parçaları kalifiye bir uzman tarafından onarılmalı veya değiştirilmelidir. Hasarlı anahtarlar yetkili servis tarafından değiştirilmelidir. Açma/kapama (ON/OFF) anahtarı çalışmıyorsa aleti çalıştırmayın.

36- Ellerinizi yağ ve gresten temizleyin.

ŞERİT TESTERE KULLANANA KİŞİNİN KULLANMASI GEREKEN KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR

1- Kulak koruması kullanın.

2- Emniyet gözlüğü kullanın.

3- Toz maskesi kullanın.

4- Uygun iş giysileri giyin.

5- Kaymayan ayakkabılar giyin.